.png)
Bài 2: LIÊN XÔ VÀ CÁC NƢỚC ĐÔNG ÂU (1945 – 1991) LIÊN BANG NGA (1991 – 2000)
- LIÊN XÔ VÀ ĐÔNG ÂU TỪ 1945 ĐẾN GIỮA NHỮNG NĂM 70.
- Liên Xô từ 1945 đến giữa những năm 70 a. Công cuộc khôi phục kinh tế (1945 - 1950)
- Bối cảnh:
- Bị tổn thất nặng do Chiến tranh thế giới thứ hai, 27 triệu ngƣời chết, 1.710 thành phố và hơn
70.000 làng mạc bị thiêu hủy, 32.000 xí nghiệp bị tàn phá..
- Các nƣớc tƣ bản bao vây kinh tế, cô lập chính trị.
- Phải tự lực tự cƣờng hoàn thành thắng lợi các kế hoạch 5 năm khôi phục kinh tế, củng cố quốc phòng, giúp đỡ phong trào cách mạng thế giới.
- Thànhtựu:
- Hoàn thành kế hoạch 5 năm khôi phục kinh tế trong 4 năm 3 tháng.
- Năm 1950, sản lƣợng công nghiệptăng 73%, nông nghiệp đạt mức trƣớc chiến tranh.
- Năm 1949 chế tạo thành công bom nguyên tử, phá vỡ thế độc quyền nguyên tử của Mỹ.
b. Liên Xô tiếp tục xây dựng cơ sở vật chất – kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội (từ 1950 đến nửa
đầu những năm 70).
Liên Xô tiến hành các kế hoạch dài hạn và đạt nhiều thành tựu to lớn
* Kinh tế:- Công nghiệp: Giữa những năm 1970, là cƣờng quốc công nghiệp thứ hai thế giới, đi đầu trong công nghiệp vũ trụ, công nghiệp điện hạt nhân…)
- Nông nghiệp: sản lƣợng tăng trung bình hàng năm 16%.
* Khoa học kỹ thuật: + Năm 1957 phóng vệ tinh nhân tạo đầu tiên của trái đất.
+ Năm 1961, phóng tàu vũ trụ đưa nhà du hành Gagarin bay vòng quanh Trái đất, mở đầu kỷ nguyên chinh phục vũ trụ của loài ngoài.
* Xã hội: có nhiều biến đổi:
- Chính trị ổn định
- Tỷ lệ công nhân chiếm 55 % số ngƣời lao đông.
- Trình độ học vấn của ngƣời dân đƣợc nâng cao (3/4 số dân có trình độ trung học và đại học).
* Đối ngoại:
- Là trụ cột của hệ thống XHCN.
- Là chỗ dựa cho hòa bình và cách mạng thế giới.
* Ý nghĩa:
- Chứng tỏ tính ƣu việt của CNXH ở mọi lĩnh vực xây dựng kinh tế, nâng cao đời sống, củng cố quốcphòng.
- Làm đảo lộn toàn bộ chiến lƣợc của đế quốc Mỹ và đồng minh Mỹ
- Các nƣớc Đông Âu từ 1945 – 1975.
- Sụ ra đời của nhà nƣớc dân chủ nhân dân Đông Âu 1945-1949.
- 1944-1945 nhân dân Đông Âu phối hợp Hồng Quân Liên Xô truy kích quân Đức, đã giành chính quyền và thành lập các Nhà nƣớc dân chủ nhân dân: Ba Lan, Rumani, Hungari, Bulgari, Tiệp Khắc, Nam Tư, Anbani, riêng CHDC Đức ra đời tháng 10/1949.
Tại Đức:Đức tạm chia thành 4 khu vực chiếm đóng của Liên Xô, Mỹ, Anh, Pháp. Nhưng với Am mưu phục hồi chủ nghĩa quân phiệt, chia cắt lâu dài nước Đức, các nước Anh, Pháp, Mỹ lập Cộng Hòa Liên bang Đức (9-1949); Thể theo nguyện vọng của nhân dân, được sự giúp đỡ của Liên Xô, CHDC Đức thành lập (10-1949 )
- Nhà nƣớc dân chủ nhân dân ở Đông Âu là chính quyền liên hiệp nhiều giai cấp, đảng phái:
+ Từ 1945 – 1949 tiến hành cải cách ruộng đất.
+ Quốc hữu hóa các xí nghiệp lớn của tƣ bản trong và ngoài nƣớc.
+ Ban hành các quyền tự do dân chủ, nâng cao đời sống của nhân dân.
+ Củng cố vai trò lãnh đạo của Đảng Cộng sản.
+ Các thế lực phản động trong và ngoài nƣớc tìm mọi cách chống phá sự nghiệp cách mạng của các nƣớc Đông Âu nhƣng đều thất bại.
- Các nƣớc CHND Đông Âu ra đời là thay đổi lớn đối với cục diện châu Âu.
- Công cuộc xây dựng chủ nghĩa xã hội ở các nƣớc ĐôngÂu.
* Hoàn cảnh:
- 1950-1975 Đông Âu thực hiện nhiều kế hoạch 5 năm nhằm xây dựng cơ sở vật chất – kỹ thuật của chủ nghĩa xã hội trong tình hình khó khăn và phức tạp.
- Xuất phát từ trình độ phát triển thấp, bị bao vây kinh tế, các thế lực phản động chống phá.
* Thành tựu: nhờ sự giúp đỡ của Liên Xô và sự nỗ lực của nhân dân Đông Âu. Xây dựng nền công nghiệp dân tộc, điện khí hóa.
Nông nghiệp phát triển nhanh chóng.
Trình độ khoa học-kỹ thuật đƣợc nâng cao Trở thành các quốc gia công – nông nghiệp.
- Ý nghĩa:làm thay đổi cục diện Châu Âu sau chiến tranh thế giới thứ hai, chủ nghiã xã hội trở thành hệ thống.
- Quan hệ hợp tác giữa các nƣớc XHCN ở châu Âu. a. Quan hệ kinh tế, khoa học- kỹ thuật:
Hội đồng tƣơng trợ kinh tế (SEV thành lập ngày 08.01.1949):
- Các nƣớc Đông Au đã hòan thành CMDCNDvà bƣớc vào thời kỳ xây dựng CNXH.
- Hội Đồng Tƣơng Trợ Kinh tế (SEV) thành lập ngày 8-1-1949 gồm Liên Xô,Ba Lan, Tiệp Khắc, Anbani, Bungari, Hungari, Rumani sau thêm CHDC Đức, Mông Cổ, Cuba và Việt Nam
- Mục đích:Tăng cƣờng sự hợp tác giữa các nƣớc XHCN,
Thúc đẩy sự tiến bộ về kinh tế, văn hóa, khoa học- kỹ thuật … Thu hẹp dần về trình độ phát triển kinh tế
Thành tựu:đã thúc đẩy các nƣớc XHCN phát triển kinh tế, tạo ra cơ sở vật chất kỹ thuật để đẩy mạnh việc việc xây dựng CNXH, nâng cao đời sống nhân dân.
*Tác động:Tốc độ tăng trƣởng trong sản xuất công nghiệp 10%/ năm. GDP tăng 5,7 lần.